Witamy na stronie internetowej poświęconej tematowi innowacji w polskiej gospodarce.

CASE - Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych - Fundacja Naukowej i CASE-Doradcy Sp. z o.o., we współpracy z dziennikiem "Rzeczpospolita" oraz pod patronatem Ministerstwa Gospodarki, organizują cykl czterech seminariów na temat innowacyjności w polskim przemyśle. Celem tego cyklu seminarium jest lepsze zrozumienie czynników, które mogą się przyczynić do wzrostu innowacyjności w naszym kraju.

Seminaria te odbywać się będą w okresie od czerwca do listopada 2002 r. w gronie wybranych znawców problematyki, co ma zapewnić wysoką jakość merytoryczną dyskusji. Na stronach Rzeczpospolitej Online, rozpowszechniamy wiedzę oraz wyniki naszych badań i analiz z zakresu tej problematyki. Dodatkowo będziemy również prezentować informacje o naszych seminariach, ich przebieg oraz płynące z nich wnioski.

Dlaczego interesujemy się innowacyjnością?

Innowacja - działanie nowatorskie - może mieć miejsce w przemyśle zarówno w stosunku do produktów (poprzez stworzenie nowych), jak i w stosunku do procesów produkcyjnych (poprzez ich usprawnianie). W dobie globalizacji gospodarki światowej, co przekłada się na coraz większą konkurencję, zdolność do kreowania innowacji staje się coraz ważniejsza czynnikiem warunkującym powodzenie ekonomiczne. Zdolność ta opiera się na działalności badawczo-rozwojowej - tj. na odbywających się w laboratoriach pracach nad usprawnianiem procesów produkcyjnych i ulepszaniem oraz rozwijaniem produktów. I to właśnie te gospodarki, w których zlokalizowane są firmy, które mają większe zdolności innowacyjne i inwestują więcej w działalność badawczo-rozwojową (B+R), mają w ostatnich latach najwyższe stopy wzrostu, co w konsekwencji zapewnia obywatelom szybszą poprawę warunków życia. Doskonałym przykładem jest Irlandia, która stała się najszybciej rozwijającym krajem Unii Europejskiej minionego dziesięciolecia. Stało się to w dużej mierze dzięki obecności firm zagranicznych inwestujących intensywnie w działalność badawczo-rozwojową (używając modnego ostatnio określenia, można stwierdzić, iż Irlandia stała się "gospodarką opartą na wiedzy"). Podobne przykłady znajdziemy w Finlandii (każdy zna markę Nokii, ale może nie każdy czytelnik wie, że na początku lat 90-tych gospodarka fińska przeżyła kryzys na miarę przełamania gospodarek Europy Środkowej po upadku rynków radzieckich i później wyszła z kryzysu dzięki rozwojowi nowoczesnych firm takich, jak Nokia) oraz w niektórych krajach Azji Wschodniej (np. Singapur, Tajwan).

Jak zatem wygląda polska gospodarka, jeśli chodzi o poziom innowacyjności oraz możliwości kreowania nowoczesnych produktów i rozwiązań technologicznych? W ciągu ostatnich dziesięciu lat motorem wzrostu gospodarczego w Europie Środkowo-Wschodniej (w tym i w Polsce) były bezpośrednie inwestycje zagraniczne (BIZ) i powstanie od podstaw nowych, krajowych przedsiębiorstw. Nowe firmy działały przede wszystkim w sektorach i działach zupełnie zaniedbanych w czasach gospodarki centralnie planowanej - np. w usługach lub w produkcji względnie prostych dóbr o niewielkiej wartości dodanej, na które zawsze istnieje znaczący popyt. Z drugiej strony na naszym rynku po transformacji gospodarczej coraz aktywniej zaczęły operować korporacje i firmy międzynarodowe, które skłaniały się ku rozwijaniu produkcji i kanałów dystrybucji dla już istniejących linii produktowych,  opracowywanych na bazie już istniejących technologii, zaniedbując inwestycje w  działalność badawczo-rozwojową na terenie Polski (udział kapitału zagranicznego zaangażowanego w tego typu inwestycje należy do najniższych w grupie krajów OECD).

Kontynuacja tego stanu rzeczy grozi zamknięciem przed Polską drogi rozwoju, którą podążała w latach 90-tych Irlandia. Wydaje się, więc bezpośrednie inwestycje zagraniczne jak i formacja kapitału krajowego, które miały miejsce w ostatnich dziesięciu latach, w niewystarczającym stopniu stymulowały rozwój innowacyjności w naszym kraju, tak aby on był w stanie sprostać wyzwaniom gospodarki światowej. Ponadto istnieją przesłanki, aby twierdzić, że możliwości ekstensywnego wzrostu i rozwoju opartego na oddolnym rozwoju sektora prywatnego (powstawaniu nowych firm) oraz napływie BIZ zostały wyczerpane. Brak dynamicznych  działań ze strony sektora prywatnego i publicznego pobudzających działalność innowacyjną może doprowadzić spadku konkurencyjności polskiej gospodarki (w konsekwencji polskich firm) na rynkach światowych i co za tym idzie wpłynąć na dalsze osłabienie wzrostu gospodarczego (w latach 1994-1997 średnie roczne tempo wzrostu PKB wyniosło 6,3%, w latach 1998-2000 - 4,3%, zaś w 2001 r. już tylko 1,1%, a wzrost PKB w 2002 r. CASE prognozuje na 1,8% - jest to o wiele za mało, aby zmniejszyć dystans ekonomiczny do krajów Unii Europejskiej). Znalezienie sposobów na wyjście z tego impasu na drogę trwałego i szybkiego wzrostu poprzez włączenie Polski w międzynarodowe "sieci innowacji" to kluczowy problem, którym będziemy się zajmować w tym cyklu seminariów.

Jak cykl seminariów oraz te strony będą organizowane?

Niżej znajdujecie Państwo harmonogram cyklu seminariów nt. innowacyjności. W każdym seminarium uczestniczyć będą wybitni eksperci z różnych dziedzin - zarówno z nauki, jak i z przemysłu - w dyskusjach na wybrane tematy związane z innowacyjnością polskiej gospodarki. Kilkanaście dni przed każdym seminarium umieścimy krótki tekst wprowadzający do tematu, który będzie na nim omawiany, oraz tezy do dyskusji. W następnej kolejności zamieszczane będą krótkie wypowiedzi ekspertów mających wziąć udział w nadchodzącym seminarium, w których to wypowiedziach zajmują oni stanowiska w stosunku do wyżej wymienianych tez. Wreszcie liczymy na aktywny udział w tej dyskusji czytelników Rzeczpospolitej.

Zapraszamy zatem do udziału w wymianie poglądów na ten tak ważny dla Polski temat.